مراتب نیت عبادت کنندگان: عبادت عارفان

یکی از عالی ترین مراتب عبادت، عبادت عارفان است. چیزی که عارفان را به عبادت وا می دارد، کمال معبود است و اینکه او سزاوار و شایسته ی پرستش و ستایش است.

امیر مومنان علیه السلام می فرمایند: ما عبدتک خوفاً من نارک و لا طمعاً فی جنّتک، ولکن وجدتک أهلاً للعباده فعبدتک یعنی: «تو را نه از ترس آتش تو و نه از برای طمع در بهشت تو نپرستیدم؛ ولیکن تو را سزاوار پرستیدن یافتم، پس عبادتت کردم.»

این بالاترین درجه ی مقربان به بارگاه الهی است. کسی می تواند ادعا کند به این درجه رسیده است که از نفس خود فریب نخورده باشد و یقین داشته باشد که اگر نام بهشت و دوزخ را نشنیده بود هم، همینطور عبادت می کرد که الآن عبادت می کند. بلکه اگر می گفتند عبادت کننده را به جهنم خواهند برد هم، او عبادت را ترک نمی کرد چون معبود را سزاوار عبادت می دانست.

بحث ما در مراتب نیت عبادت کنندگان در همین جا به پایان می رسد؛ ولی همانطور که مراتب کمالات نهایت ندارد، و صاحب هر مرتبه در خور مرتبه ی خود نیتی دارد که اعمالش منوط به همان نیت است، لذا این بحث را می توان خیلی بیش از اینها ادامه داد. اما این کار از حوصله ی این محیط خارج است.